Hidden City

Algemene probleemstelling

De Lijn doet inspanningen rond toegankelijkheid, maar er zijn veel te weinig mensen die de bus nemen. Het grootste probleem ligt bij de communicatie en het verplicht reserveren. We vinden het beleid nu niet efficiënt en gebruiksvriendelijk en vinden het jammer dat ondanks de financiële middelen zo weinig mensen met een rolstoel de bus nemen.

Hierbij willen we ook verwijzen naar het VN verdrag van personen met een handicap:
Teneinde personen met een handicap in staat te stellen zelfstandig te leven en volledig deel te nemen aan alle facetten van het leven, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen om personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen de toegang te garanderen tot vervoer (artikel 9 VN-verdrag). De Staten die Partij zijn nemen alle effectieve maatregelen om de persoonlijke mobiliteit van personen met een handicap met de grootst mogelijke mate van zelfstandigheid te waarborgen onder meer door de persoonlijke mobiliteit van personen met een handicap te faciliteren op de wijze en op het tijdstip van hun keuze (artikel 20 VN-verdrag).
Ook moet men voorzien in redelijke aanpassingen.

Personen met een handicap moeten op voet van gelijkwaardigheid kunnen participeren aan het maatschappelijk leven. Als je wil gaan werken, als je wil gaan ontspannen en je moet telkens een heen en terugrit reserveren, is dit disproportioneel. Zorgen dat de bussen integraal toegankelijk zijn zodat elke gebruiker autonoom de bus kan nemen is het streefdoel. Dit vereist uiteraard een mentaliteitswijziging.

Correcte informatie

Rolstoelgebruikers moeten, indien ze een bus willen nemen, reserveren. Volgens de website van De Lijn is dit 2 uur op voorhand via de belbuscentrale. In werkelijkheid blijkt dat men het bij de belbuscentrales zelf ook niet goed weet (soms 1 dag op voorhand, soms 2 uur, soms 2,3 of 4 dagen). In een parlementaire vraag aan minister Hilde Crevits werden volgende termijnen geantwoord: 2u op voorhand voor een belbus, 1 dag op voorhand in stedelijke gebieden. Wat is het nu?

Duidelijke, correcte en gebruiksvriendelijke informatie is een conditio sine qua non. De Lijn moet ook duidelijkheid verschaffen over het aantal toegankelijke lagevloersbussen met uitschuifbaar of uitklapbaar hellend vlak, toegankelijke kusttrams, toegankelijke belbussen, toegankelijke trams, lijst met toegankelijke haltes. Op de homepagina van de Lijn moet ook een duidelijke link komen naar het luik “toegankelijkheid”. Nu staat dat weggestopt onder de link “60+”.

Reservaties

Er moet duidelijkheid komen over de reservatietermijnen. Indien je niet op voorhand reserveert, zegt de lijn dat je op eigen initiatief de bus kunt nemen, maar dan ben je afhankelijk van de goodwill van de buschauffeur (lees: kan de buschauffeur u weigeren en is hij niet verplicht om te helpen bij het opstappen). Wij vinden dat rolstoelgebruikers net als mensen zonder handicap elke bus moeten kunnen nemen op gelijk welk moment.

Begin 2011 had 88 % van de bussen een lage vloer, en 82 % een lage vloer en oprijplaat. Op alle lijnen moeten toegankelijke bussen voorzien worden. Er is een groeipad van 3,5% voorzien voor toegankelijke bussen, dus eind 2011 zou 91% toegankelijk moeten zijn, in 2012 94,5%, in 2013: 98% en in 2014: 100%.

Toegankelijke haltes

Er moet een lijst komen met alle toegankelijke haltes in Vlaanderen op de website van De Lijn. In de beheersovereenkomst staat dat De Lijn een groeipad afspreekt met de wegbeheerders. Hoever staat dit nu?

Er moet ook een duidelijke nulmeting komen van het aantal haltes. Steden en gemeenten hebben hier ook hun verantwoordelijkheid in. Kan dit niet in het mobiliteitsplan van het mobiliteitsconvenant (Vlaams gewest, stad/gemeente en De Lijn) opgenomen worden?

Een optimaal toegankelijke halte heeft een borduurhoogte tussen 15 en 18cm volgens De Lijn. Dan kan het hellend vlak gemakkelijk neergelegd worden en is de hellingsgraad niet te groot. Niet elke halte moet die hoogte hebben. Maar dan is de hellingsgraad van het hellend vlak redelijk groot, de buschauffeur kan dan helpen met een klein duwtje. Dit valt te bezien van halte tot halte.

Oprijdplaten

De Lijn werkt met uitklapbare hellende vlakken, waardoor de buschauffeur moet komen helpen om de plank klaar te leggen. Vaak is er geen handvat of haakje aanwezig om de plank open te leggen. Door beperkt gebruik zitten planken dikwijls vast. Waarom kan er niet gewerkt worden met uitschuifbare, elektrische hellende vlakken zodat de buschauffeur zijn bestuurdersplaats niet moet verlaten? Deze worden ook overigens gemaakt door een bekende Belgische busbouwer. In Londen, Barcelona en Rome worden uitschuifbare elektrische vlakken gebruikt. In Londen zijn ook alle taxi’s toegankelijk.

Uniformiteit in heel Vlaanderen

In Mechelen, Antwerpen en Gent heeft men een systeem uitgewerkt waarbij rolstoelgebruikers die de bus willen nemen standaard met een taxi worden vervoerd. Wie betaalt de taxi? Wie financiert dit systeem? Een gelijke behandeling tussen steden en gemeenten is hier aangewezen. Waarom heb je dan al die investeringen rond toegankelijke bussen?

Slotbeschouwing

Er moeten meer mensen mee met de Lijn, want momenteel zijn de diensten aangepast vervoer en mindermobielencentrales overbevraagd. Indien meer mensen met de Lijn mee gaan, dan kunnen die diensten ingeschakeld worden voor de mensen die het echt nodig hebben. De lijn zorgt voor vervoer van halte tot halte, de diensten aangepast vervoer dienen voor vervoer van punt A naar punt B. Wij vragen hierin een heel duidelijk initiatief van minister Crevits omtrent de toegankelijke haltes. We zouden ook graag zien dat meer mensen met een handicap hierdoor uit hun kot komen. Deze problematiek is ook een welvaartsvraag, we moeten van Europa meer mensen aan het werk krijgen. Een van de prioritaire doelgroepen is mensen met een handicap. We kunnen het ons ook niet meer permitteren om mensen uit te sluiten. We hebben iedereen nodig. Een toegankelijke samenleving is hiervoor onontbeerlijk. De Lijn moet hier ook zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Dit draait rond de maatschappelijke vraag hoe ver wij als samenleving willen gaan zodat personen met een handicap en senioren zo lang mogelijk kunnen participeren. Voor personen met een handicap: kom uit uw kot!

Brecht Provoost